Aardappelen

Koken

Het goed koken van aardappels is eigenlijk helemaal niet zo simpel, dus schaamt u zich niet als dit de eerste keer misgaat.
Reken op ongeveer een kilo voor 4 personen, misschien iets meer. U begint met ze te schillen. Ik gebruik een dunschiller, en het gekke is dat elke dunschiller weer een andere dikte heeft. Een gewoon schilmesje mag ook. Peuter de pitten eruit, snij ze in ongeveer even grote stukken en zet ze een paar minuten in water: dan weken de zandresten eraf. Rommel ze daarna nog eens door elkaar, ververs het water en voeg een theelepel zout toe.
Theoretisch moet je koken met zo weinig mogelijk vocht, maar ik zou hier wat marge nemen, en ze voor driekwart onder zetten. De kooktijd van aardappels varieert enigszins qua soort (ras) en ouderdom (en voorkeur!), en ligt ergens tussen de 20 en 30 minuten. Sommige rassen vallen uit elkaar, andere blijven heel. De term “afkoker” op de verpakking betekent dat hij uit elkaar valt. Eerlijk gezegd werk ik meestal met het goedkoopste soort, de anonieme “consumptieaardappel”. ^(1,2)
Als ze koken, draait u het vuur wat lager. Af en toe controleren of ze nog koken en of er nog genoeg water in zit. Ze zijn gaar als u ze met een vork in stukken krijgt zonder dat daar noemenswaardige kracht voor nodig is.
Als u afgieten met het deksel schuin op de pan eng vindt gooit u ze gewoon in een vergiet. Daarna doet u ze terug in de pan, en laat u ze op een laag vuur nog een minuutje of wat staan. Wel af en toe doorschudden. Dit proces heet “afstomen”. U kunt vanaf dit moment ze nog een tijdje warm houden met een sudderplaatje en het kleinste pitje, maar het is wel de bedoeling dat ze nu binnen 5 tot 10 minuten op tafel komen.

Bakken

Niet eens zo makkelijk, eigenlijk. In kookboeken komt u nogal eens betogen tegen waarbij men uitgaat van rauwe aardappels, maar ik zou u adviseren ze te schillen, in plakjes van 1 cm dik te snijden, die 7 tot 10 minuten te koken en dan even te laten afkoelen. Vervolgens neemt u een koekepan met tefal-laag, giet daar flink wat slaolie in en bakt de aardappels daar in. Regelmatig omscheppen, reken op zo’n 10 minuten voor ze mooi bruin zijn. (Ik moet toch nog eens stage gaan lopen bij een Van der Valk: daar hebben ze van die klassieke gebakken aardappels.)
Een tip van een dame geheten Leonie: “als je aardappels wilt bakken ala van der valk bestrooi ze dan met wat paprikapoeder mild en het resultaat mooie bruine aardappeltjes.” Leonie, hartelijk dank!

Aardappelpuree

Nodig: een mixer met deeghaken (die spiraalvormige dingen). U kookt de aardappels op de hierboven beschreven wijze. Na het afgieten maakt u ze fijn met de mixer, en voegt u met kleine scheutjes melk toe, steeds weer mixeren, tot het de gewenste consistentie heeft. Dan mixert u er wat peper en wat nootmuskaat door. Als u nog wat bieslook in de buurt hebt, knipt u een paar sprietjes erboven fijn.

Pittige piepers

Dit werd me toegezonden door mevrouw M. van G. Het idee om een pedaalemmerzak aan de voorkant van het kookproces te gebruiken vind ik buitengewoon creatief! De hoeveelheid cayennepeper zal afhangen van de mate waarin uw eters eelt op hun tong hebben: het is vrij scherp spul, dus een beetje piano aan.
kilo aardappels (liefst jonge, die hoef je niet te schillen)

• komijnpoeder
• oregano
• pikante paprikapoeder
• cayennepeper
• olie
• zout.

Na de aardappels eventueel geschild te hebben snij je ze in partjes (ongeveer vlaamse friet dikte). Stop ze in een schone pedaalemmerzak. Doe erbij: flinke theelepel komijnpoeder, zelfde hoeveelheid oregano, zelfde hoeveelheid paprika. Naar smaak cayennepeper. Draai de zak dicht en schud flink. Zak weer open en scheutje olie erbij. Weer schudden. aardappels in een ovenschaal of op bakplaat doen. In een hete (200/220) oven doen. Een flink uur laten bakken, af en toe omroeren. Als aardappels gaar zijn zout erover.
Erg lekker met wat zure room.

Rösti

U kent het vast wel: zo’n koek van geraspte aardappel. (Hoewel, koek… hij heeft de neiging uit elkaar te vallen. Never mind.) U kunt dit in zakken in de diepvries vinden, maar echt goedkoop is het niet. Zelf maken gaat ook prima. Mocht u toevallig een keukenmachine hebben: die komt hier goed van pas. Maar met een doodgewone rasp gaat het ook.

• normale portie aardappels, misschien iets meer
• redelijke klont margarine
• eetlepel crème fraîche, scheut slagroom, of als het eind van de maand nadert, gewoon melk
• handje geraspte kaas
• peper, zout
• beetje nootmuskaat
• koekenpan plus deksel

Schil de aardappels en was ze. Duw ze door de keukemachine, met de grove rasp, of rasp ze handmatig. Smelt de margarine in de koekenpan en voeg de aardappelflinters toe. Beetje zout en peper plus nootmuskaat erbij. Dan op een redelijk hoog vuur een paar minuten bakken.
Dan crème fraîche, of diens vervanger, erbij, plus kaas. Goed omscheppen, vuur wat lager draaien en deksel erop. Dan een minuut of 10 zachtjes laten bakken. Daarna proberen om te keren, maar als het niet lukt, tja, dan niet. Zo smaakt het ook prima!